Mesen is een stadje gelegen in het zuiden van de provincie West-Vlaanderen, op de grens met Henegouwen. Het grondgebied van de gemeente telt amper 358 ha, waardoor Mesen het kleinste stadje van België is.  Mesen ligt pal op de taalgrens en heeft taalfaciliteiten voor Franssprekenden.
Adela, dochter van de Franse koning (vandaar de lelie in het wapenschild van de kleinste stad van België) stichtte hier in 1065 een vrouwenabdij. De abdij was rijk en had heel wat land in bezit. In 1777 (Oostenrijks tijdperk) werd de abdij opgeheven en al de bezittingen gingen over naar de ‘Koninklijke Stichting van Mesen’. Deze stichting steunde financieel kinderen van gesneuvelde militairen. Na WOI werd de stichting overgebracht naar Lede bij Aalst. De stichting bestaat nog steeds en heeft nog altijd veel grond en boerderijen in eigendom.

De Grote Keer

Ieder jaar wordt van 14 tot 23 september te Mesen de 'Grote Keer' gegaan, een processie van ongeveer vijf kilometer lang, door de velden en de weiden rondom het oude stadje. Gedurende de noveen is de weg van de Grote Keer openbaar. De Grote keer dateert al uit de voorchristelijke tijd. De legende van de H. Kruisrelikwie geeft er een christelijke oorsprong aan. Ze verhaalt hoe Adela, na de dood van haar echtgenoot Boudewijn, graaf van Vlaanderen, in Mesen kwam wonen. Van Willem van Mesen, patriarch van Jeruzalem, had ze een stuk van Christus’ kruishout ontvangen. Op een nacht verscheen een vrouw haar in een visioen en vroeg haar om met die relikwie een processie te ondernemen. De gravin stond op en vond een rode draad op het altaar van de kerk. Op knieën en ellebogen volgde ze de weg van de draad en haar volgelingen bewegwijzerden de tocht. Het was de weg van de Grote Keer. De Paus erkende de processie en gaf opdracht die elk jaar te houden op de dag van de H. Kruisverheffing en de acht volgende dagen. Rond 1300 werd het traject van de Grote Keer de grens tussen het schependom van de stad en dat van Kamer-buiten-Mesen.

Onze tocht verloopt over de paden van de Grote keer. Je hoeft hem niet op ellebogen en knieën af te leggen; te voet volstaat.

5,7 km

 We beginnen onze wandeling over het Marktplein. Het eigenaardige in Mesen is dat de huizen aan de inkerkant van de Komenstraat op grondgebied Wijtschate-Heuvelland liggen. Alhoewel ze op amper een honderdtal meter van het gemeentehuis van Mesen wonen moeten deze mensen voor administratieve papieren helemaal naar Kemmel rijden.

Rond een weide komen we bij het slachthuis en vervolgens voorbij de ruïnes van de voormalige steen- en buizenfabriek Dumoulin.

v  De fabriek is in 1920 heropgestart ten behoeve van de wederopbouw. De vraag naar drainagebuizen om de akkerlanden terug droog te maken, was hoog. Bij de inrichting werd veel achtergelaten frontmateriaal gebruikt, o.a. het décauvillespoor met kipwagentjes. Kort na de Tweede Wereldoorlog breidde het bedrijf uit. Daardoor werden tot 3000 bakstenen per dag gebakken. In 1975 sloot de fabriek haar deuren. 25 jaar later werd het complex als monument beschermd

Een volgende doorsteek van een veld brengt ons naar de drukken Ieperstraat waarna we door het veld  wandelen tot bij het ‘Messines Ridge Britisch Cemetery’

v  Hier liggen 1.503 soldaten begraven, waaronder 985 Britten, 322 Australiërs, 115 Nieuw-Zeelanders, 56 Zuid-Afrikanen en 1 Canadees, allen gesneuveld in 1914-18. 954 lichamen konden niet geïdentificeerd worden en zijn enkel door God bekend.
Op het einde van het lange toegangspad naar het kerkhof, staat een rotonde uit witte en grijsgroene natuursteen, met 44 gedenkplaten waarin de namen van 840 vermiste Nieuw-Zeelandse soldaten gebeiteld staan. Allen sneuvelden ze tijdens de Slag om Mesen op 7 of 8 juni 1917. De rotonde is bedekt met gras en heeft op de top het Cross of Sacrifice. Op de plaats van dat ‘Offerkruis’ stond vroeger de windmolen van het Koninklijk Gesticht. De molen werd in het begin van de oorlog verwoest

Een weidedoorsteek brengt ons naar het ‘Ierse Vredespark’.

v  Omdat tijdens de slag van Mesen in juni 1917 Noord-Ieren (de 36ste Ulster Divisie) samen streden met Ieren uit de Ierse republiek (16de Ierse Divisie), dachten Paddy Harte (Ierse republiek) en Glen Barr (Noord-Ierland) eraan om als teken van verzoening en vrede, hier in Mesen een Iers vredespark aan te leggen. Ze stichtten daartoe de Ierse organisatie “A journey of Reconciliation”.
Het park werd aangelegd in juli-november 1998 door jongeren zowel van Noord-Ierland als van de Ierse Republiek. Het project werd ingehuldigd op 11 november 1998 door de Ierse presidente Mary Mc Aleese, in aanwezigheid van H.M. Koningin Elisabeth II van Groot-Brittannië en Z.M. Koning Albert II van België. De toren symboliseert het streven naar verzoening tussen alle inwoners van het Ierse eiland. Ierse torens stammen uit de tijd dat er nog geen verdeeldheid was op het eiland. Het is het enige monument waar alle bewoners van het Ierse eiland terecht kunnen om de gesneuvelden van WOI te herdenken.

Een veldweg en een laatste weidedoorsteek later komen we bij een kalvarie. Aan de voet ervan liggen brokstukken van de verwoeste kerk. Het kruis werd vervaardigd in de abdij van Maredsous  We slaan linksaf en besluiten onze tocht rond de Sint-Niklaaskerk met zijn typische koepelvormige toren.

v  Onder de kerk vinden we een Romaanse crypte uit de 11 de eeuw.
In de crypte lag gravin Adela begraven. In 1914-18 was de crypte het hoofdkwartier van het Duitse leger en diende als schuilkelder en als verplegingspost voor de Duitse soldaten. De enorme dikte van de muren en het feit dat de crypte zich grotendeels onder de grond bevindt, gaf aan de soldaten een goede bescherming. De toenmalige 25-jarige korporaal Adolf Hitler werd in deze crypte verzorgd.                                                                                                          In de kerk prijkt het beeld van ‘Onze Lieve Vrouw van Mesen’. Mesen wordt reeds vermeld in 983 en is wellicht de oudste Mariabedevaartsplaats van Vlaanderen
In de kerk hangt de kroonluchter Otto Meyer. Deze Duitse oud-strijder had als artilleriesoldaat, de Slag van Mesen overleefd en schonk deze kroonluchter en de wandverlichting aan de bevolking van Mesen als dank voor zijn overleving maar tevens als spijtbetoon voor de vernieling van Mesen.
In de toren hangt de Vredesbeiaard. De Vredesbeiaard telt momenteel 58 klokken. De vele klokken werden geschonken door groepen, verenigingen of landen van over heel de wereld zoals Schotland, Canada, Australië en Duitsland. De laatste klok die werd geschonken, is de Ierse Vredesklok. 

9,1 km

We vertrekken samen met de 6 km over het marktplein en laten hen in de Komenstraat in de steek. Een weide- en velddoorstek leidt ons rond Mesen.  We dalen de Douvevallei in. Links en rechts van de weg liggen twee boerderijen die eigendom zijn van de Koninklijke Stichting van Mesen. De hoeve links is de Bethlehemhoeve en de hoeve rechts de Nazarethhoeve. De pilaren aan de oprit komen van de abdijkerk.

Bij de hoeven liggen “Bethleem Farm East Cemetery” (42 Australiërs, 1 Brit) en “Bethleem farm West Cemetery” “114 Australiërs, 26 Nieuw-zeelanders en 24 Britten). Beide kerkhoven ontstonden tijdens de slag van Mesen 1917.

De ‘Steenbrugge’ brengt ons over de Douve Wallonië binnen.

v  In de Middeleeuwen was de Douve met platte boten bevaarbaar en verbond ze Mesen met de Leie (Waasten) en dus met Rijsel.

Ons pad stijgt en een veldweg brengt ons tot tegen het Gheerbos. Een kruis herdenkt er het kerstbestand.

v  Tijdens het kerstbestand van 1914, spraken Britse en Duitse soldaten in dit gedeelte van de frontlijn met elkaar, ruilden souvenirs en sigaretten en speelden een partijtje voetbal voor ze weer terug gingen naar hun linies om verder te gaan met de strijd.

We laten het Huttebos links liggen en vervolgen onze weg lnagsheen “Prowse Point Military Cemetery” ( 159 Britten, 13 Australiërs, 42 Nieuw-Zeelanders, 1 Canadees en 12 Duitsers) Dit is het enige Britse kerkhof genoemd naar een persoon: brigade-generaal Charles Bertie Prowse van de 1st Somerset Light Infantry.

We stijgen onverhard naar de Rozenberg en komen voorbij de ruïnes van het Huttekasteel.

We dalen onverhard naar de Douve en krijgen een pracht panorama voorgeschoteld van Mesen en het Iers monument. We dwarsen de omloop van de 6 km en komen voorbij het Nieuw-Zeelandmonument.

v  Deze witstenen obelisk van 9m65 hoog uit portlandsteen, werd opgericht ter nagedachtenis van de Nieuw-Zeelandse soldaten die hebben gevochten of zijn gesneuveld tijdens de slag om Mesen op 7 juni 1917.

Even verder wandelen we via de Zwijnenmarkt de aankomst binnen.

14,8 km

De 15 km volgt eerst de 9,1 km en vervolgens de 5,7 km.. Let er op dat je voor 18 h binnen moet zijn..

Info

Organisatie :                       Heuvellandstappers (Aktivia 089)

Startplaats :                        Ontmoetingscentrum Mesen

Starturen :                           07.30 tot 15 h

Afstanden :                         5,7– 9,1 – 14,8 km

Aankomst :                          18 h

Inschrijvingsprijs :           Federatieleden        : 1,10 EUR

                                              Niet-federatieleden             : 1,50 EUR

Medische Verzorging :     Het Vlaams Kruis